امانت داری

comments 0

امانت

امانت داری یکی از اوصاف اساسی و پایه اخلاق اسلامی محسوب میگردد  و بخش بزرگ از معاملات (داد و گرفت معاملات تجاری، مسولیت ها و زعامت ها) جوامع بر اساسات امانت استوار میباشد. رعایت اصول امانت داری نتایج مثبت در نظام اجتماعی جوامع ببار می آورد.

امانتداری در اسلام

معنای امانت: هر آنچه که حق دیگران به آن تعلّق گیرد ، نگهداری و پس دادن آن به صاحب آن واجب باشد. مانند: علم، مال و ثروت ، چوکی، قدرت و منصب، اولاد مسلمانها نزد مربی (معلم)، دارایی عامه و بیت المال، وحتی حواس پنجگانه امانت است.

بناءً راجع به ادای امانت و حفظ آن در شریعت اسلام اکیداً  تأکید گردیده، که نصوص شرعی ( آیات قرآنی و آحادیث نبوی ) در بخش های مختلف و در ابعاد وسیع، اصول امانتداری را بحث و ضوابط  آن را به لیاقت، شایستگی، علم و فضل مربوط و منوط  میگرداند و متخلفین را به جزا های سنگین دنیوی و اخروی محکوم می کنند. امانت در اسلام  دارای مفهوم وسیع است که بر موضوعات مادی و معنوی اطلاق و معانی متعدد را در بر میگیرد.

بناءً قرآن کریم بر ادای امانتها که معنای جامع دارد تأکید میکند: « اِنِّ اللهَ یَأمُرُکُم اَن تـُؤَدُّوا الأمَانَاتِ اِلیَ ا َهلِهَا » ترجمه: (به تحقیق خداوند شما را امر میکند که امانتها را به صاحبان امانت برسانید).[1]

مفهوم امانت در حدیث پیامبرﷺ این است که تمام انسانها باید بدانند، از هر آنچه که بر هر انسان مُحّول میگردد ، اگر دیگرها بدانند و یا ندانند حتماً این انسان مورد باز پرس الهی قرار می گیرد: چنانچه پیامبرﷺ میفرماید:

ترجمه حدیث: «همه شما شبان (سرپرست) هستید و همه شما مسؤل رعیت خود میباشید، امام شبان است و او مسؤل رعیت خود  می باشد و مرد در خانوادۀ  خود چوپان است و مسؤل رعیت خود می باشد ،  زن در خانۀ شوهر خود چوپان است و او مسؤل رعیت خود میباشد، خادم در مال آقای خود چوپان است و مسؤل رعیت خود می باشد ، همۀ شما چوپان و سرپرست هستید و همۀ شما مسؤل رعیت خود می باشید». [2]

وقتی امانت داری در بین یک ملت ارزش خود را از دست داد؛ واسطه ها، سفارشها و رابطه های شخصی تمام مصالح عامه را ببازی گرفته و حقوق عامه را پامال می سازد ، توانایی افراد کاردان را به هدر داده و افراد شایسته را از صف مقدم کار برای سازند گی به عقب میراند و به عوض آن ، افراد نا شایسته و بی کفایت را جا گزین آنان میسازد ، این حالت نمونۀ همان فساد موعود و نابودی است که  در حدیث پیامبر اسلام ﷺ بعنوان بر هم خوردن نظام دنیا و بر پا گردیدن قیامت معرفی شده است:

مردی نزد رسول خدا  آمد و سوال کرد: قیامت چه وقت بر پا می شود؟ پیامبر خداﷺ فرمود: آن زمانی که امانت ضایع گردد. آن مرد پرسید ضایع شدن امانت چگونه است؟ پیامبر خدا ﷺ فرمود: هرگاه کارهای ( اداری و وظایف دولتی ) به غیر اهل آن سپرده شود پس منتظرقیامت باش.

نام کتاب:                                     کلید اخلاق

نویسنده                                       مطیع الله “واحدی”

توثیق:                                        شورای علمای انجمن علمی و اجتماعی فلاح

وبسایت:                                                Www.Falah.af

[1] (نساء آیۀ:58)

[2] رواه البخاری.